Pianoles-atelier te Den Haag & Bespeler van de VIOLA DA GAMBA
De viola da gamba is een strijkinstrument dat dateert uit de 15e/16e eeuw. Na 1770 werd het bijna niet meer bespeeld. Een belangrijke oorzaak was dat het een vrij zacht instrument was. Vanaf 1750 streefde men ook steeds meer naar een soort eenheid in instrumentarium en koos men uiteindelijk voor de sterkere vioolfamilie. Bovendien werden bepaalde instrumenten, zoals het klavecimbel en de viola da gamba, na de Franse Revolutie teveel met de adel geassocieerd. De viool vergde ook minder onderhoud. Dat komt voornamelijk doordat er bij een gamba fretten worden gebruikt. Dit zijn stukjes darmsnaar, die om de toets gebonden worden. Hierdoor wordt de toon makkelijker te vinden, maar dit heeft bovenal invloed op de toonvorming. Door deze fretten wordt de klank helder. Een nadeel is dat de fretten enigszins het gemak om in alle toonsoorten te spelen, verminderen en bovendien kun je minder goed vibreren op een toon. Het instrument mag wat mij betreft beslist aan populariteit (terug)winnen, ik probeer daar een beetje aan bij te dragen door mijn filmpjes op Youtube in te spelen.
In eerste instantie is de aanwezigheid van fretten (banden) makkelijker om te leren spelen, vandaar dat ik deze uitdaging ook snel aandurfde. Maar zodra je de noten in het begin snel kunt vinden, komen de echte gambaproblemen. Het moeilijke van gambaspelen is dat je ook veel akkoorden moet kunnen spelen en daarvoor heb je deze frets echt nodig. De belangrijkste reden voor deze frets is echter de heldere toon die je ermee kunt krijgen.
De afgelopen jaren heb ik de viola da gamba tot een hoofdinstrument gemaakt, door vele uren per dag aan de gambastudie te wijden. Helaas moet ik echter veel tijd aan andere kanten van mijn vak besteden en blijft er minder tijd voor de gamba over. Wat dat betreft heb je het niet altijd zelf in de hand welke kant je carrière uit gaat. Ik speel graag kamer- en ensemblemuziek op dit instrument, af en toe bijvoorbeeld ook cantates van Bach. Ik wil ook graag aanmoedigen dat anderen dit bijzondere instrument gaan leren spelen. Het is mogelijk om een instrument te huren en om te kijken of het wat voor je is. Je kunt al heel jong beginnen, want er zijn al hele kleine viola’s da gamba.
Webontwerp: Ernst Stolz